hoog2

Ik herinner me de ‘Molen Lucifers’ nog wel, we kochten een pakje met 10 doosjes erin bij Beuk in de Kerkstraat. Altijd weer kijken of er ook een ‘Noordwijkse’ molen in zat. Dat was nog geen sinecure, want Noordwijk bezat in feite maar één molen, de Hoogewegsche Wipmolen ergens achteraan de Lageweg in Noordwijk Binnen, richting Voorhout. Helemaal gelukkig als je dat ene Noordwijkse doosje in je handen had. Er waren kids die de verschillende molendoosjes spaarden en er een hele verzameling van aanlegden. Ik niet, ik was al gelukkig met die ene molen.

Wat mij intrigeerde waren de letters ‘VNLF’ op de doosjes en omdat we nog geen internet hadden was het ook lastig om er achter te komen waar die letters precies voor stonden. Tot op de dag van vandaag. Want – met dank aan de wikipedia – het hele verhaal van de luciferindustrie in Nederland biedt uitkomst:

hoog333

De fabricage van lucifers in Nederland was grotendeels geconcentreerd in Eindhoven. De eerste fabriek was die van Mennen & Keunen uit 1870. De lucifer was een Zweedse vinding die al stamde uit 1844. Eindhoven was een gunstige plek vanwege de aanwezigheid van populieren en van goedkope arbeid. Na de invoerring van rode fosfor in plaats van het gevaarlijke witte fosfor werden lucifers Safety Matches genoemd, waarbij vanwege het Zweedse patent vaak naar Zweden werd verwezen. Het bedrijf produceerde onder meer de bekende molenlucifers: lucifers in spanen doosjes waarop etiketten met molens. Ook in Teteringen, Breda, Amersfoort, Deventer en de omgeving van Apeldoorn kwamen luciferfabrieken. De Eindhovense fabriek startte met een personeelsbezetting van 200 mensen, in 1885 werkten er al 900 mensen. Aanvankelijk geschiedde veel van de arbeid in de vorm van huisnijverheid.

Een tweede fabriek, die van Vissers & Langemeijer uit 1880 werd al in 1884 door Mennen & Keunen overgenomen. In 1887 ontstond een landelijke overcapaciteit, waarna op initiatief van Mennen & Keunen een viertal fabrieken (ook uit Deventer, Apeldoorn en Amersfoort) samenging in de Vereenigde Nederlandsche Lucifersfabrieken (VNLF), waarmee de fabricage definitief geconcentreerd raakte in Eindhoven, zeker toen vanaf 1920 ook nog andere fabrieken elders in Nederlands onder de hoede van de VNLF kwamen.

Bij die VNLF werd de zgn. ‘Molen Lucifers’ vervaardigd, die in tal van varianten Nederlandse molens op de luciferdoosjes ging opnemen. Toen de fabriek in Eindhoven werd verkocht hield de productie van lucifers in Eindhoven én in Nederland definitief op. Dat was om precies te zijn op 31 december 1979. Sindsdien is er in heel Nederland geen lucifer meer geproduceerd.

hoog5

Advertenties