Blog9011: Kofschip

kof1

Vroeger hanteerden we tijdens de lessen Nederlands een ezelsbruggetje bij het uitvinden van verleden tijden en voltooide deelwoorden. Ik heb nog ff opgezocht hoe dat ezelsbruggetje ook weer werkte:

De ‘regel’ van ’t kofschip is een ezelsbruggetje dat gebruikt wordt bij de vervoeging van werkwoorden, en dan alléén in de verleden tijd en bij voltooide deelwoorden. (Voor de tegenwoordige tijd heb je er niets aan!). De medeklinkers uit ’t kofschip, dus de t, f, k, s, ch en p, helpen te bepalen of een zwak werkwoord de uitgang -te of -de krijgt in de verleden tijd. De uitgang -te wordt toegevoegd aan werkwoorden waarvan de stam (= het hele werkwoord zonder de uitgang -en) eindigt op een van die medeklinkers uit ’t kofschip. Andere werkwoorden krijgen -de. Met dit ezelsbruggetje kun je bijvoorbeeld controleren dat hij veegde en hij haalde met -de juist zijn. De g van vegen en de l van halen ‘zitten immers niet in ’t kofschip’. Daarnaast zijn hij klopte en hij hakte met -te, want de p van kloppen en de k van hakken ‘zitten wel in ’t kofschip’. Het voltooid deelwoord wordt van de verleden tijd afgeleid, en heeft dus dezelfde d dan wel t: veegde leidt tot hij heeft geveegd en klopte tot hij heeft geklopt (Bron: Genootschap Onze  Taal).

Wat ik niet wist: dat een ‘kofschip’  echt bestond. Het was doorgaans een vrachtschip met een brede achtersteven en twee masten. Zo ongeveer als het plaatje hieronder. Kofschepen of ‘koffen’ voeren blijkbaar ook langs de kust van Noordwijk-Buiten (!), want op 24 oktober 1834 liep er daar eentje vast op het strand: “De Jonge Hendrik”. Dit schip was in 1828 gebouwd op een Groninger werf en voer onder leiding van schipper Wopke Teunis Hitman (!) van Schiermonikoog.  In 1843 nam diens zoon Teunis Drewes Hitman het roer over (het ding moet dus daar bij Noordwijk ooit weer zijn vlot getrokken). In 1851 werd het schip verkocht aan ene Siebe Eppes de Ruiter uit Sappemeer, die “De Jonge Hendrik” direct ook maar omdoopte in “De Vriendschap.” In maart 1853 ging het schip over in handen van ene Ellerius Harmannus Roggenkamp uit Delfzijl en toen ging het echt mis: op 20 december 1853 zonk “De Vriendschap” op de Doggersbank en kwam niet meer boven.

Intussen was in 1834 – bij de stranding in Noordwijk – de bemanning gered (op één na die al overboord geslagen was) door de reddingsboot van Noord- en Zuidhollandsche Reddingmaatschappij. Ene Z. van der Deijl fungeerde als schipper. Heldhaftige mannen ,die redders.

Dit alles in 1834.

Verleden Tijd.

Voltooid Deelwoord.

kof4

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s